Power Factor (PF) คืออะไรและความสัมพันธ์กับเครื่องสำรองไฟ (UPS)

Power Factor (PF) คืออะไร?

Power Factor (PF) คือค่าที่บอกว่าอุปกรณ์ไฟฟ้าดึงพลังงานมาใช้งานได้มีประสิทธิภาพแค่ไหน โดยเปรียบเทียบระหว่างพลังงานจริงที่ใช้ (วัตต์) และพลังงานทั้งหมดที่ดึงมา (โวลต์ × แอมป์) ค่านี้อยู่ระหว่าง 0 ถึง 1 หรือ 0% ถึง 100% เช่น PF 0.9 หมายถึง 90% ของพลังงานที่ดึงมาใช้ได้จริง ส่วนอีก 10% สูญเสียไปในระบบ

ถ้าค่า PF ใกล้ 1 มากเท่าไหร่ แสดงว่าอุปกรณ์ใช้พลังงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น และระบบ UPS จะทำงานได้ดียิ่งขึ้น

ประเภทของ Power Factor

1. Lagging Power Factor (PF แบบหน่วง):
   • หมายถึง โหลดประเภทที่กระแสไฟตามหลังแรงดันไฟ
     
   • ตัวอย่าง: ถ้าโหลดขนาด 2300 VA มี PF 0.766 จะใช้พลังงานจริงที่ 1762 วัตต์
2. Unity Power Factor (PF เท่ากับ 1):
   
   • หมายถึง โหลดที่กระแสไฟกับแรงดันไฟมีเฟสตรงกัน ทำให้พลังงานที่ดึงมาใช้ได้เต็ม 100%
     
   • ตัวอย่าง: ถ้าโหลด 2300 VA มี PF เท่ากับ 1 จะใช้พลังงานจริงที่ 2300 วัตต์
3. Leading Power Factor (PF แบบนำ):
   • หมายถึง โหลดที่กระแสนำหน้าแรงดันไฟ เช่นเดียวกับ PF แบบหน่วง ค่านี้จะอยู่ประมาณ 0.8-0.95
     
   • ตัวอย่าง: ถ้าโหลดขนาด 2300 VA มี PF แบบนำ 0.766 จะใช้พลังงานจริงที่ 1762 วัตต์

Power Factor มีผลต่อการออกแบบระบบเครื่องสำรองไฟ (UPS) อย่างไร?

ระบบเครื่องสำรองไฟ (UPS System) เดิมทีออกแบบมาให้รองรับโหลด PF เท่ากับ 1 หรือ PF แบบหน่วง แต่ในปัจจุบันเครื่องสำรองไฟ (UPS) รุ่นใหม่ ๆ สามารถรองรับโหลด PF แบบนำได้ด้วย อย่างไรก็ตาม หากต้องรองรับโหลดแบบนำ ต้องมีการวางแผนอย่างดี เพราะอาจเกิดภาระเกินที่ UPS ตรวจจับไม่ได้

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ Blade Server ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่ใช้ PF แบบนำได้รับความนิยมในศูนย์ข้อมูลและโทรคมนาคม เพราะให้ประสิทธิภาพสูง ประหยัดพื้นที่ และลดการใช้พลังงาน

วิธีลดผลกระทบของ PF แบบนำ

1. เพิ่มขนาดเครื่องสำรองไฟ (UPS): ใช้ UPS ขนาดใหญ่ขึ้นเพื่อรองรับโหลด
   
2. ติดตั้งตัวกรองฮาร์มอนิกแบบแอคทีฟ (Active Harmonic Filters): ช่วยปรับปรุงค่า PF ให้อยู่ในช่วงที่เหมาะสมกับ UPS

แม้ว่าการติดตั้งตัวกรองจะช่วยแก้ปัญหาได้ แต่จะลดประสิทธิภาพ ใช้พื้นที่เพิ่ม และมีค่าใช้จ่ายสูงขึ้น

Power Factor มีผลต่อประสิทธิภาพของระบบ UPS เป็นอย่างมาก ค่า PF ที่เหมาะสมช่วยให้ UPS ทำงานได้ดี รองรับโหลดได้อย่างเต็มที่ และลดการสูญเสียพลังงาน การเลือกใช้ UPS และการจัดการโหลดให้เหมาะสมจึงสำคัญมากในระบบไฟฟ้า ที่ BT Connect เรามีบริการคำนวณโหลด เข้าสถานที่ดูหน้างานก่อนจะนำเสนอ UPS ที่เหมาะสมให้แก่ท่าน ท่านสามารถติดต่อเราผ่านช่องทางต่าง ๆ เช่น อีเมล, โทร, Line Official เรามีบริการดูหน้างานก่อนเสนองานขายโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย